25-04-2014

Undercover in North Korea with the Leica M9

A story about Alice’s trip to North Korea, as published on Transcontinenta’s Blog – written in Dutch.

“Wat is dat voor vreemde camera?” vraagt Song aan me. “Hij ziet er ouderwets uit aan de voorkant, maar is modern aan de achterkant. Hij is digitaal, toch?” “Uhum, ja, dat klopt,” antwoord ik. “In het westen noemen we dat retro, dat is hip onder de jongeren. Is het een goede camera”? “Mwah, redelijk… het kan ermee door.”

Noord-Korea en professionele fotografie; dat is een lastige combinatie. De Nederlandse kunstfotografe Alice Wielinga vertrok op 29 maart 2013 naar het meest geïsoleerde land ter wereld, waar ze rond reisde om materiaal te verzamelen voor haar project Een Leven tussen Propaganda en Realiteit.  Al vaker zocht zei haar onderwerpen ver buiten de vertrouwde wereld van haar fotostudio. “De discrepantie tussen geënsceneerde fotografie en werken met de rauwe werkelijkheid fascineert mij. Hoewel mijn beeldtaal voortkomt uit de traditie van de studio- en digitaal gemanipuleerde fotografie, kies ik ervoor de vier veilige muren van mijn studio te verlaten en te werken in zeer ongewone situaties. In 2012 trok ik de binnenlanden van Cuba in en zette ik daar, samen met een groep illegale hanenvechters, een bijzonder beeld in scène. Waar vind je nu een model met een gigantisch litteken over z’n ontblote borstkast, zwaaiend met een machete en een fles rum? Dat is het echte leven, daar kan geen modellenbureau tegen op.”

 

“Want och, dat meisje met die retro camera, daar hoeven we ons niet zo druk over te maken”

 

Met een Leica M9 in haar rugzak, een toeristen visa in haar paspoort en haar vader aan haar zijde stapte Wielinga de luchthaven van Pyongyang binnen. “Dit waren 3 essentiële onderdelen in mijn vooraf uitgedachte plan. Als toerist kom je het snelst en makkelijkst het land binnen, met mijn vader aan mijn zijde is het geloofwaardig dat ik een toerist ben, en de Leica M9 verraad mijn professionele intenties niet. Waar mijn vader een grote spiegelreflex in zijn handen had, werd hij door onze twee (door de Noord-Koreaanse overheid toegewezen) ‘gidsen’ met regelmaat terug gefloten. En had ik de gelegenheid wat foto’s er tussendoor te sneaken. Want och, dat meisje met die retro camera, daar hoeven we ons niet zo druk over te maken.”

“In Noord-Korea legden we 2500 km af. Door de binnenlanden rijdend trok het echte Korea aan ons voorbij. Het verschil tussen het beeld dat ik kende en de armoede die ik vanuit mijn bus raampje zag, was groot. Ik kende het propaganda beeld en de militaristische bombast, maar waar was het menselijke gezicht van dit volk gebleven? Vanuit mijn ‘gouden’ kooi, de rammelende bus van de KITC (de toeristenorganisatie van de Noord-Koreaanse overheid), ving ik een glimp op van de bittere realiteit. Als beeldmaker wilde ik met deze tegenstelling aan de slag. In mijn werkmethode zag ik de juiste mogelijkheid om dit verborgen gezicht door de bekende propaganda heen te laten schemeren.

Al heb je in Noord-Korea geen bewegingsvrijheid, toch ontstonden er enkele bijzondere mogelijkheden om beeldmateriaal te maken. Zo was er een grappige situatie waarin een generaal van het Noord-Koreaanse leger mijn vader aansprak: “Wait for you wife please!” waarop onze gids hem erop wees dat ik niet zijn vrouw, maar zijn dochter was. Dit tot grote hilariteit van deze generaal, die concludeerde dat hij net zo oud als mijn vader was en zijn dochter mijn leeftijd had. Hij ontspande en mijn vraag: ‘mag ik hier fotograferen?’ werd met een vriendelijke glimlach beantwoord.

Ondanks de stijgende spanningen op het schiereiland heeft Alice bijzonder materiaal kunnen verzamelen.  De komende periode werkt zij aan haar fotocomposities, welke ze op termijn hoopt te lanceren.